Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira kalabalık yerlerde hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri baştan belirlemek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her puro aynı cetvelle tartılır ve notlar birbirini destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ama net başlar tabii ki bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ve tonlar koyulaşır ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini yalnızca orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme sağlar. Evrelerin geçişi genellikle net değildir, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka aynı aydınlatma ile sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için işe yarar bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz notayı, beş ise damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not doğruluğu artar. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak gerekir diğer taraftan ondalık notlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın hızını hem de yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit ilerlemesini de izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden baharatlı tonlar erken öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz yanma hızı ise aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama aromalar daha geç belirir ve bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi sonra kalını içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki tat ile burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı ağızdan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin hafif bir soluk aromayı çok zengin açar. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports tadım notları gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş de narin notaları örter. Güç dilde düşük fakat burunda yüksek çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen notalara odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir ayrıca yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı bile silik hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler damağı duyarsızlaştırır hem de tat hissini düşürür. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay de kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha dikkatli incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil de hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üzerine inşa edilir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer notalar her seferinde baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk ismi ile puan tabloya yazılmalı nitekim ilk notlar sonradan açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki puandan çok fark varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz cümleler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü sedir kokusu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir duman sönük bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir içim notasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma verebilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi zaman ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma izlenimini en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu sebeple oda şartlarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise duman ağırlaşır ve lezzet silikleşir sıcaklık de yaprağın ısınma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Tadımda magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark net görülür değerlendirme günü seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki hava ya da esinti olur. Tadımı hep aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki çubuğun tadı hatalı okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse kül düzeni şaşar.